اردشیر محصص

ویژگی برجسته محصص این بود که هنر را به شوخی و سرگرمی سطحی تبدیل نمی‌کرد. او خود را نه یک طنزپرداز صرف، بلکه یک «گزارشگر» می‌دانست که با قلمی بی‌پروا، تلخی‌ها و تناقض‌های جامعه را مستند می‌کرد.
گیله مرد
گیله مرد
انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۱۸
1
نظر
بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۸/۱۸
اشتراک گذاری
اردشیر محصص
انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۱۸
1
نظر
بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۸/۱۸
فهرست مطالب

زندگینامه اردشیر محصص طراح، کاریکاتوریست و نقاش گیلانی

نگاهی متفاوت به اردشیر محصص، از کودکی که با یک نقاشی زبان باز کرد تا «چشم بینای» طراحان ایرانی که هنوز هم آثارش در گالری‌های تهران نفس می‌کشند.

اردشیر محصص، نقاش، کاریکاتوریست و طراح گیلانی
اردشیر محصص، نقاش، کاریکاتوریست و طراح گیلانی

این روایت بر پایه جزئیات کمتر شنیده‌شده از زندگی او شکل گرفته است.

زادگاه و خانواده ادرشیر محصص

اردشیر محصص در ۱۸ شهریور ۱۳۱۷ در رشت (و به روایتی لاهیجان) در خانواده‌ای فرهنگی و مرفه به دنیا آمد.

شهیدان امروز، به افتخار شهیدان فردا دست به راهپیمایی می‌زنند (1356)
شهیدان امروز، به افتخار شهیدان فردا دست به راهپیمایی می‌زنند (1356)

مادرش سرور مهکامه، شاعر و از دوستان نزدیک پروین اعتصامی بود و پدرش عباسقلی محصص، از قضات آن دوران بود.

نوجوانی و تحصیلات

پدرش را در ۱۲ سالگی از دست داد و برای ادامه تحصیل به تهران آمد. با وجود پذیرش هم‌زمان در دانشکده حقوق و هنرهای زیبا، حقوق را انتخاب کرد، اما پس از یک سال کار در کتابخانه وزارتخانه و خواندن تمام کتاب‌های آن، استعفا داد تا برای همیشه به طراحی بپردازد.

یکی از نقاشی‌های اردشیر محصص
یکی از نقاشی‌های اردشیر محصص

طراحی و تصویرگری را در نوجوانی و برای مجله توفیق آغاز کرد.

دستاوردها و همکاری‌ها

آشنایی او با پرویز شاپور و همکاری با احمد شاملو در «کتاب هفته» نقطه عطفی بود که نامش را به‌عنوان طراحی صاحب‌ سبک تثبیت کرد.

پرتره‌ای از اردشیر محصص
پرتره‌ای از اردشیر محصص

آثارش در نشریاتی چون: نیویورک تایمز و واشنگتن پست منتشر شد و کتاب «زندگی در ایران» را انتشارات میج برای کتابخانه کنگره آمریکا به چاپ رساند.

القاب و دستاوردهای اردشیر محصص

منتقدان و پژوهشگران هنری، محصص را «بنیان‌گذار کاریکاتور نوین ایران» لقب داده‌اند.

از مجموعه آثار اردشیر محصص
از مجموعه آثار اردشیر محصص

پیش از او، کاریکاتور بیشتر جنبه فکاهی داشت، اما او با الهام از چاپ‌های سنگی قاجار و نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای، طنزی سیاه و ساختاری را پایه‌گذاری کرد که مرزهای مطبوعاتی را از سر گذراند و به گالری‌های هنری رسیدند.

درگذشت و میراث ماندگار

نمایشگاه‌هایی مانند «در مدار اردشیر» در گالری باشگاه (خرداد ۱۴۰۵) و حضور آثارش در رویداد «ایت‌فر» گالری دستان (۱۴۰۴) نشان می‌دهد که آثارش همچنان در حال نمایش و بازخوانی هستند.

سال‌های کهنسالی اردشیر محصص
سال‌های کهنسالی اردشیر محصص

اردشیر محصص در سن 70 سالگی، ۱۸ مهر ۱۳۸۷ بر اثر سکته قلبی در نیویورک درگذشت. میراث هنری او در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه بوده است.

مزار اردشیر محصص در نیویورک
مزار اردشیر محصص در نیویورک
جواد مجابی وی را «چشم بینای طراحان ایرانی» می‌داند؛ کسی که جهان را همان‌طور که بود می‌دید.
سوالات متداول
اولین جرقه استعداد محصص در چه سالی و چگونه زده شد؟

در سه سالگی پس از تماشای فیلم دشمن نازی‌ها، به جای تعریف شفاهی ماجرا، آنچه را که دیده بود، روی کاغذ کشید.

جواد مجابی، منتقد ادبی، چه نسبتی با محصص داشت؟

آن‌ها از سال ۱۳۳۷ همکلاسی بودند (مجابی در علوم قضایی و محصص در حقوق) و دوستی‌شان تا پایان عمر ادامه یافت.

آثار او در کدام مجموعه‌های مهم جهانی نگهداری می‌شود؟

مجموعه‌ای از ۸۰ تا ۱۰۰ اثر او در کتابخانه ملی آمریکا (کتابخانه کنگره) نگهداری می‌شود و آثارش در موزه هنر مدرن نیویورک (MoMA) نیز به نمایش درآمده است.

واکنش حکومت وقت به آثار محصص چه بود؟

در دهه‌های ۴۰ و ۵۰، به دلیل مخالفت‌های سیاسی و اجتماعی در طرح‌هایش، شاه چاپ آثار او را ممنوع کرد و همین امر زمینه‌ساز خروج او از ایران شد.

چه چیزی آثار محصص را از آثار هنرمندان هم‌دوره‌اش متمایز می‌کند و این تمایز در چه تصاویری دیده می‌شود؟

سبک شخصی او در تصویر کردن درونیات انسان‌هایی با تناقض رفتاری و شخصیتی که دست‌مایهٔ طنز تلخ او شده‌اند؛ مانند: پادشاه سربریده، سرهای بدون تن و تن‌های چندسر، آدم‌های سرگردان با چهره‌های یأس‌آلود و زنجیر به‌دست، بدن‌های آویخته از دار و تماشاگران منفعل.

نظرات شما
  • غلامی

    چه شخصیت هایی در گیلان چشم به جهان گشودند، ممنون که این هنرمند بین المللی معرفی کردید.

  • ثبت نظر
    تصویر توضیحی

    مقالات مرتبط

    مطالبی که شاید برایتان جالب باشد.

    اشتراک‌گذاری صفحه

    این صفحه را با دوستانتان به اشتراک بگذارید