آیا فروزان در فیلمهای هنری و غیرتجاری هم بازی کرده بود؟
بله، برخلاف تصور عموم که او را تنها ستاره فیلم فارسی میدانند، فروزان در آثار مهمی مانند «باباشمل» و «دایره مینا» نفشآفرینی کرده است که جلوهای دیگر از بازیگری او را آشکار کرد.
چه کسی آوازهای فروزان را در فیلمها میخواند؟
در اکثر فیلمها فروزان روی ترانههای عهدیه لبخوانی میکرد. ولی در برخی فیلمهایش از خوانندگان دیگری همچون رامش، پوران، مهوش و سوسن نیز استفاده شد.
فروزان سالهای پایانی عمر خود را چگونه گذراند؟
او پس از ممنوعیت از کار، سکوت مطلق را برگزید و همه درخواستهای مصاحبه، خروج از کشور یا بازگشت به سینما را رد کرد و ترجیح داد در انزوا زندگی کند. این موضوع بر محبوبیت او افزود.
دلیل انتخاب نام هنری «فروزان» چه بود؟
دلیل این انتخاب و اینکه این تصمیم از سمت چه کسی بوده نامشخص است. اما او از ابتدای کار دوبله با نام فروزان فعالیت میکرد.
معروفترین زوج سینمایی فروزان چه کسی بود؟
موفقترین و محبوبترین زوج سینمایی او محمدعلی فردین بود و همکاری آنها به موفقیت بیشک هر فیلم منجر میشد. علاوه بر فردین، او با بازیگرانی مانند بهروز وثوقی، ناصر ملکمطیعی، ایرج قادری و بهمن مفید نیز فیلمهای پرفروشی داشته است.
او را با نام «فروزان» می‌شناسیم، نامی که عشاق فیلم فارسی را به سینما می‌کشاند و آثارش را به پرفروش‌ترین تولیدات سینمایی سال تبدیل میکرد.
بیش از یک دهه، ترکیب «فردین و فروزان» زوج طلایی فیلمهای فارسی ایران بود و نام این دو در کنار هم روی پوستر تضمین فروش یک فیلم به حساب می‌آمد.
از انزلی تا پشت میکروفون دوبله
پروین خیربخش، با نام هنری «فروزان»، بازیگر و دوبلور ایرانی بود که در 4 شهریور 1316 در شهر بندرانزلی متولد شد.
اولین حضور حرفه‌ای او در دنیای هنر، صداپیشگی بود و از سال 1341، نقش‌های دوم و سوم فیلمهای خارجی را صداگذاری میکرد. او تا سال 1344 به حرفه دوبله ادامه داد و این تجربه زمینه نخستین آموزه‌های بازیگری او را فراهم کرد.
ورود به دنیای تصویر
فروزان در سال ۱۳۴۲ توسط کارگردان سیامک یاسمی، برای بازی در فیلم درام-عاشقانه «ساحل انتظار» انتخاب شد. او در این فیلم با ستاره محبوب فیلمهای فارسی، محمد علی فردین همبازی بود.
اما نقطه اوج شهرت او، با ایفای نقش در فیلم «گنج قارون» (1344)، با کارگردانی سیامک یاسمی و بازیگری فردین رقم خورد. فیلمی که به یکی از پرفروش‌ترین فیلمهای تجاری تاریخ ایران تبدیل شد و فروزان را یک شبه به ستاره سینما بدل کرد.
فروزان ستاره فیلمهای فارسی و نامی که تضمین فروش فیلم بود
فروزان در نزدیک به دو دهه فعالیت، عمدتا در فیلمهای تجاری بازی کرد و به عنوان یکی از ستاره‌های اصلی فیلم فارسی شناخته میشد. او مظهر زیبایی زنانه در سینمای ایران بود، چهره‌ای که سال‌ها جلد مجلات و پرده سینماها را از آن خود میکرد.
در آن دوره مرسوم بود که بازیگر خودش آواز نخواند و صدای خواننده‌‌های محبوب را لبخوانی کند. ترانه‌هایی که با اجرای فروزان به روی پرده سینما می‌رفت به محبوبترین آهنگ‌های سال تبدیل میشد. بیشتر از همه، تصویر فروزان را با آواز عهدیه می‌شناسیم، اما او از خوانندگان دیگر هم اجرا داشته است.
در سال ۱۳۴۷ فیلم «تنگه اژدها» را با کارگردانی سیامک یاسمی بازی کرد و در نخستین دوره جشنواره سینمایی سپاس، جایزه بهترین بازیگر نقش اول را برای این فیلم دریافت نمود. او در فیلم «امشب دختری می‌میرد» (1348) به کارگردانی مصطفی عالمیان، علاوه بر بازیگری به عنوان تهیه‌کننده نیز حضور داشته است.
بازی در نقش زلیخا، در فیلم «یوسف و زلیخا» (1347) به کارگردانی مجید محسنی، از دیگر آثار مهم او است.
گزیده‌کاری در دهه پنجاه
فروزان از اواخر دهه 1340، روند جدیدی را در انتخاب فیلمهایش پیش گرفت و ایفای نقش در آثار جدی‌تر را آغاز کرد. با بازی در فیلم «باباشمل» (۱۳۵۰) ساخته علی حاتمی توانست دومین جایزه سپاس برای بهترین بازیگر زن را به دست آورد.
تنها حضور فروزان در سینمای «موج نو» ایران، بازی در فیلم «دایره مینا» (1353) داریوش مهرجویی بود، فیلمی که به گفته برخی برای آن دستمزدی نگرفت. از آثار مهم دیگری که در این دوره نقش آفرینی کرده است می‌توان به: دشنه (1351) از فریدون گله، قلندر (1351) از علی حاتمی و رقاصه شهر (1349) از شاپور قریب اشاره نمود.
سال 1356، آخرین سال کاری فروزان بود. آن سال در دو فیلم «پشت و خنجر» و «سرسپرده»، که هر دو ساخته ایرج قادری بودند، بازی کرد و پس از آن دیگر هیچ نقشی را نپذیرفت.
همان دوره، در مصاحبه‌ای گفت که از اصرار کارگردانان بر جذابیت ظاهری‌اش خسته شده و دیگر نمی‌خواهد با این عنوان در سینما ظاهر شود.
ممنوعیت کار و 37 سال سکوت
پس از انقلاب ۱۳۵۷، فروزان مانند بسیاری دیگر از ستاره‌های سینمای پیش از انقلاب از بازیگری محروم شد. اما برخلاف بسیاری از هنرمندان که مهاجرت کردند، او در ایران ماند و خانه‌اش مصادره شد.
پس از ممنوع الکاری، به انزوای خودخواسته روی آورد. او هرگز در جمع سینماگران ظاهر نشد، با هیچ رسانه‌ای گفت‌وگو نکرد و حتی یک عکس هم از خودش منتشر نکرد. با این حال، محبوبیتش با انزوا از بین نرفت و حتی نسل‌های بعد به شرح زیبایی و هنرمندی وی می‌پرداختند.
زندگی شخصی
فروزان در سال 1334 با محمود ساجدی ازدواج کرد. طبق گفته‌ها، این پیوند از سمت او ناخواسته بود و بیش از یک سال طول نکشید.
او یک فرزند به نام سیامک ساجدی دارد که در سال 1402، طی یک سرقت از منزلش به قتل رسید.
او درباره رابطه‌اش با پسرش می‌گفت که از بعضی نقش‌های سینماییش ناراضی است و حاضر نیست با او عکس بگیرد.
بیماری، مرگ و خاکسپاری
فروزان در سال 1393 به دلیل کمردرد شدید به بیمارستان پارس تهران رفت و سپس مرخص شد. اما چهار روز بعد، در 4 بهمن 1393 و سن 78 سالگی در منزلش درگذشت. علت مرگ او ایست قلبی بود و مزارش در قطعه 73 بهشت زهرای تهران قرار دارد.
فروزان یکی از ستاره‌های بی‌رقیب سینمای تجاری ایران در دو دهه 1340 و 1350 بود. پس از مرگش لادن طباطبایی، بازیگر، برای او نوشت که فروزان شانزده سال نورچشم مردم بود، شاد و گریانشان کرد و صف‌های بلیت با سوت و دست برایش شکل میگرفت، اما بهای آن همه شهرت و درخشش، چیزی جز عزلت 37 ساله نبود.