اگرچه این هنر بیشتر با زنان گیلانی شناخته میشود، اما در برخی آیینهای محلی مثل مراسم عروسی، نوعی چادر شب به عنوان بخشی از لباس سنتی مردان نیز به دور کمر پیچیده میشود.
در گذشته، دختران نوجوان از سنین پایین این هنر را از مادرانشان می‌آموختند و به نوعی یک مهارت ضروری خانوادگی محسوب می‌شد. امروزه نیز با وجود کارگاه‌های آموزشی و زنده‌بافی در روستای قاسم‌آباد، علاقه‌مندان می‌توانند بدون پیش‌زمینه قبلی، زیر نظر استادان محلی این هنر را بیاموزند.
معمولا بافت چادر شب در فصل زمستان و ایام فراغت از کار کشاورزی و شالیکاری انجام میشود، چون زنان روستایی در این فصل زمان بیشتری برای نشستن پای پاچال دارند.
چادر شب نه گلیم است و نه پارچه معمولی! بلکه متشکل از بافتی ترکیبی، دارای ظرافت و نرمی پارچه و همچنین استحکام و ضخامت گلیم است. همین ویژگی باعث میشود هم برای پوشیدن و بستن به کمر مناسب باشد و هم برای استفاده به عنوان زیرانداز یا روتختی دوام خوبی داشته باشد.
در تاریخ ۱۴۰۵/۰۸/۰۸ روز جمعه در روستای ملی حصیر ایران یعنی فشتکه،
عکاسی در زمان قاجار هنر عکاسی در سال ۱۸۳۹ در فرانسه آغاز
هنر رشتی دوزی در میان هنرهای دستی ایران، کمتر هنری به اندازه
شاعران زن گیلانی نامدار و تاثیرگذار درخشش زنان شاعر گیلانی، نشان دهنده
لباس محلی گیلان تنها یک پوشش ساده نیست؛ بلکه یکی از زیباترین
پروفایل شما بهروزرسانی شد.
چادرشب‌بافی هنر دست زنان گیلان
چادر شب بافی فقط یک پارچه‌بافی ساده نیست؛ میراثی زنده از دل روستاهای شرق گیلان است که با دستان زنان این خطه نفس می‌کشد.
این هنر که ریشه در دل تاریخ و زندگی روزمره مردم قاسم‌آباد رودسر دارد، امروز هم با همان اصالت، اما در قالب‌هایی تازه به خانه‌های ما راه پیدا کرده است.
در ادامه، با زبانی ساده به سراغ این هنر می‌رویم تا هم با ریشه‌هایش آشنا شویم و هم ببینیم چطور می‌تواند به زندگی امروز ما رنگ و گرمی ببخشد.
پیشینه هنر چادر شب‌بافی
چادرشب‌بافی یکی از کهن‌ترین صنایع دستی بومی استان گیلان است که در فهرست میراث فرهنگی نیز جای دارد. برخلاف تصور رایج، این هنر صرفاً به بافت پارچه محدود نمی‌شود و بافتی میان گلیم و پارچه دارد؛ یعنی ظرافت یک پارچه و استحکام و بافت یک گلیم را با هم دارد.
خاستگاه اصلی و نام‌آورترین نقطه آن، روستای قاسم‌آباد در شهرستان رودسر است که در سال ۱۳۹۸ به عنوان روستای جهانی چادر شب‌بافی در یونسکو به ثبت رسید.
پیشینه این هنر به قرن‌ها قبل باز می‌گردد و نسل‌به‌نسل از مادران به دختران منتقل شده است. جالب است بدانید نام «چادر شب» احتمالاً از کاربرد قدیمی آن به عنوان روانداز شبانه گرفته شده است.
ابزار کار و مواد اولیه این هنر سنتی
پاچال، دستگاهی چوبی و دست‌ساز که از چوب‌های محکم و بادوام توسط نجاران محلی ساخته میشود. در برابر رطوبت هوای گیلان مقاوم است و اجزایی مانند: نشانه (شانه‌ای با دندانه‌های ظریف) و ورد دارد. نکته جالب این است که در گذشته، تقریباً در هر خانه‌ای یک پاچال برپا بود و دختران نوجوان موظف بودند این هنر را از مادرانشان بیاموزند.
از نظر مواد اولیه، چادرشب در اصیل‌ترین شکل خود با ابریشم مرغوب یا ابریشم درجه سه (نخ‌های حاصل از پیله) بافته می‌شوند. اما امروزه به دلیل گرانی و کمیابی ابریشم، بافندگان بیشتر از نخ‌های پنبه‌ای دست‌ریس یا پشمی استفاده میکنند.
رنگ‌ها هم بخش جدایی‌ناپذیر این هنر هستند؛ چادر شبهای قاسم‌آباد به خاطر رنگ‌بندی شاد و طرح‌های چهارخانه‌شان مشهورند. زمینه بیشتر چادر شب‌ها قرمز است و در گویش محلی به آن «چارشو» می‌گویند.
مهمترین کاربردهای چادر شب در گذشته و امروز
کاربرد اصلی و تاریخی چادر شب، بستن آن به دور کمر توسط زنان هنگام کار در شالیزار و باغ مرکبات (در هوای سرد برای جلوگیری از کمردرد) بوده است. در برخی موارد، مادران از آن برای بستن نوزاد به پشت خود هنگام کار استفاده می‌کردند. به همین دلیل در برخی مناطق گیلان به آن «کمردبد» یا «کمردبله» هم می‌گویند.
اما امروزه این هنر از پشت کمر زنان گیلانی به روی میز و دیوار خانه‌های ما هم راه پیدا کرده است. از آن به عنوان روتختی، رومیزی، پرده، رویه کوسن، روتلویزیونی و حتی کلاهک آباژور استفاده می‌شوند و توانسته‌اند جای خود را در دکوراسیون مدرن باز کنند.
دختران قاسم‌آبادی یک چادر شب ابریشمی را به عنوان بخشی از جهیزیه خود به خانه داماد می‌برند که نشان‌دهنده پیوند عمیق این هنر با آیینهای محلی است.
بافت چادرشب، هنری بااصالت که نباید فراموش شود!
چادر شب‌بافی تنها یک صنعت دستی ساده نیست! روایتی زنده از هوش، ذوق و پیوند زنان هنرمند با طبیعت و زندگی است.
با حمایت از این هنر، می‌توانیم هم ریشه‌های فرهنگی‌مان را زنده نگه داریم و هم زیبایی و گرمای دست‌بافت‌های گیلانی را به خانه‌های امروز بیاوریم. شهر شما هم چادرشب‌بافی دارد یا فقط با نام گیلان آن را می‌شناسید؟