تاریخچه جیپ و کامیون روسی در گیلان

در جاده‌های خاکی و مه‌گرفته گیلان، جیپ و کامیون‌های روسی هنوز نفس می‌کشند؛ یادگاری از گذشته که امروز یار غار روستاییان کوهستان شده‌اند.
بهناز رحمانی از گیل تایم
بهناز رحمانی از گیل تایم
انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۰۷
0
نظر
بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۸/۰۷
اشتراک گذاری
تاریخچه جیپ و کامیون روسی در گیلان
انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۰۷
0
نظر
بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۸/۰۷
فهرست مطالب

تاریخ ورود خودروهای روسی به گیلان

ریشه‌های ورود خودرو به گیلان، پیش از آنکه به جاده‌های مدرن گره بخورد، به ساخته‌ شدن نخستین مسیر اتومبیل‌رو توسط روس‌ها بازمی‌گردد. در دوره قاجار، تنها راه اتومبیل‌رو در آن زمان، راه گیلان بود که به وسیله روس‌ها ساخته شده بود و به دست مأموران روسی هم اداره می‌شد.

احداث جاده رشت به انزلی توسط شرکت روسی، اواخر قاجار
احداث جاده رشت به انزلی توسط شرکت روسی، اواخر قاجار

نخستین اتومبیل‌های وارداتی نیز از همین مسیر آبی-خاکی به شمال کشور رسیدند؛ خودروهایی که مظفرالدین شاه در سال 1279 شمسی از بلژیک خرید و با قطار به روسیه و سپس از راه دریا به بندرانزلی منتقل شدند.

اولین ماشینی وارد شده به ایران توسط مظفرالدین شاه رنو
اولین ماشینی وارداتی ایران توسط مظفرالدین شاه

با این حال، آنچه امروز به نام «جیپ روسی» در روستاهای گیلان می‌شناسیم، بیشتر میراث پس از جنگ جهانی دوم است؛ زمانی که خودروهای شوروی سابق، به‌ویژه از خانواده گاز، به شهرها و روستاهای شمال ایران وارد شدند و در گذر دهه‌ها به بخشی از حوزه حمل‌ونقل روستایی تبدیل شدند.

کاربرد کنونی خودروهای روسی در گیلان

امروز کاربرد این خودروها را باید در بافت واقعی زندگی روستایی دید، نه در نمایشگاه‌های خودرو! در مناطق ساحلی و ماسه‌ای گیلان، جیپ‌های روسیِ بازمانده از دوران جنگ، به «عصای دست کشاورزان» تبدیل شده‌اند. چون زمین‌های کشاورزی اغلب ماسه‌ای هستند و ماشین‌های دیگر نمی‌توانند بدون بار نیز رفت‌ و آمد کنند. ولی این جیپ‌ها به راحتی بار را جابه‌جا می‌کنند.

کامیون گاز 66 که در گیلان برای حمل بار نیز استفاده می‌شود.
کامیون گاز 66 که در گیلان برای حمل بار استفاده می‌شود

در شرق گیلان، روستاییان املش و اشکورات رودسر هنوز برای نقل‌ و انتقال بار و مسافر از همین جیپ‌های روسی استفاده می‌کنند. حتی در مناطق کوهستانی، این خودروها کار سرویس مدرسه را هم انجام می‌دهند و کودکان رانکوه را به شهر و مدرسه می‌رسانند.

حمل محصولات کشاورزی گیلان با جیپ‌های روسی
حمل محصولات کشاورزی گیلان با جیپ‌های روسی

به بیان ساده، جیپ روسی در گیلان نه یک وسیله لوکس، بلکه ابزار کار و زندگی است. به همین دلیل از جیپ روسی با عنوان یار غار کشاورزان و روستاییان مناطق کوهستانی گیلان یاد می‌کنند.

مدل های جیپ و کامیون موجود در روستاها + تصاویر

در روستاها و محورهای کوهستانی شمال گیلان، دو نام بیش از همه شنیده می‌شود: جیپ‌های خانواده گاز (که در ایران اغلب با نام «جیپ روسی» یا «گاز» شناخته می‌شوند) و کامیون گاز-۶۶ و همچنین جیپ گاز-۶۹ که در روسیه به «کوزلیک» (بزغاله) معروف بود. به دلیل سادگی، استحکام و توان عبور از مسیرهای صعب‌العبور، توانستند جایگاه ویژه‌ای در کشاورزی و حمل‌ و نقل روستایی پیدا کنند.

جیپ روسی اوز 469 (UAZ469)
جیپ روسی اوز 469 (UAZ469) 

 

داخل جیپ روسی آوز 469
داخل جیپ روسی آوز 469

در جاده‌های جنگلی منتهی به ییلاق‌هایی مثل: جواهردشت در رودسر، گردشگران هنوز با «جیپ‌های روسی» یا جیپ‌های دو دیفرانسیل KM به ارتفاعات می‌روند و این خودروها را از روستاییان محلی همراه با راننده اجاره می‌کنند.

جیپ روسی km کروک
جیپ روسی km کروک
داخل یک گاز 66 باربری در گیلان
داخل یک گاز 66 باربری در گیلان
کامیون و جیپ روسی در ساحل دریای کاسپین
کامیون و جیپ روسی در ساحل دریای کاسپین

کامیون گاز-۶۶ نیز با ظرفیت حمل حدود ۲ تا ۲.۵ تن و توانایی حرکت در مسیرهای گل‌آلود و شیب‌دار، در روستاها برای حمل بار و محصولات کشاورزی به کار می‌آید. در کنار این‌ها، نام‌هایی مثل اواز-۴۶۹ (جانشین گاز-۶۹) و خودروهای جدیدتر روسی مانند یواز پاتریوت هم در بازار ایران مطرح شده‌اند، اما در روستاهای گیلان هنوز همان گازهای قدیمی حرف اول را می‌زنند.

حدود قیمت جیپ و کامیون روسی در سال 1405

قیمت این خودروها در سال ۱۴۰۵ دیگر یک عدد ثابت نیست و به شدت به وضعیت فنی، مدارک، اصل‌بودن قطعات و حتی منطقه جغرافیایی بستگی دارد.

مدل‌های قدیمی و مستعمل معمولاً بین 400 تا 700 میلیون تومان معامله می‌شوند، درحالی‌که نمونه‌های بازسازی‌شده یا مدل‌های جدیدتر روسی می‌توانند تا محدوده یک میلیارد تومان یا حتی بیشتر، برای خودروهای صفر و وارداتی سبک‌تر هم برسند (هرچند این بازه برای مدل‌های نو و تیپ‌های خاص است).

کامیون گاز 66 در جاده‌های کوهستانی و برف گرفته گیلان
کامیون گاز 66 در جاده‌های کوهستانی و برف گرفته گیلان

در پایان باید گفت این قیمت‌ها صرفاً جنبه راهنما دارند و برای خرید واقعی باید وضعیت بدنه، موتور، گیربکس و اصالت مدارک هر خودرو به‌طور جداگانه بررسی شود؛ چون در بازار خرید و فروش این خودروهای قدیمی، «سلامت فنی» بیش از هر چیز دیگری تعیین‌کننده قیمت است.

نقل قول مردمی: جیپ روسی در گیلان فقط یک ماشین ساده نیست، بلکه رفیق جاده‌های دشوار و صعب العبور است.
سوالات متداول
آیا جیپ‌های روسی گیلان برای مسیرهای طولانی بدون پمپ بنزین مناسب‌اند؟

بله، یکی از نقاط قوت کمترشناخته‌شده آن‌ها همین است. گاز-۶۹ از ابتدا دو مخزن سوخت داشت و گاز-۶۶ هم دو مخزن ۱۰۵ لیتری را با هم حمل می‌کرد. این طراحی برای روستاهای دورافتاده کوهستانی که فاصله زیادی تا جایگاه سوخت دارند، یک مزیت عملی مهم است.

آیا قطعات یدکی جیپ و کامیون روسی در گیلان پیدا می‌شود؟

برخلاف تصور، بازار قطعات این خودروها در گیلان موجود است. در لنگرود قطعات کامیون‌های روسی مثل گاز-۶۶ عرضه می‌شود و در رشت و رودبار هم قطعات مرتبط با جیپ‌های قدیمی در آگهی‌ها دیده می‌شود. با این حال، برای قطعات بدنه یا موتور خاص ممکن است نیاز به سفارش از سایر استان‌ها باشد.

چرا در شرق گیلان جیپ روسی پرکاربردترین وسیله تلقی می‌شود؟

در مناطقی مانند: املش و اشکورات رودسر، جاده‌های باغی و ارتفاعات آن‌قدر باریک و شیب‌دار است که خودروهای معمولی و حتی وانت‌های شهری نمی‌توانند وارد شوند؛ جیپ روسی تنها وسیله‌ای است که محصول باغ‌ها و مسافران را از این مسیرها بالا و پایین می‌برد.

آیا جیپ روسی قدیمی را می‌توان به راحتی به نام زد و پلاک گرفت؟

این موضوع کاملاً به وضعیت مدارک خودرو بستگی دارد. برخی آگهی‌ها روی عبارت «با مدارک کامل» یا «قابل تبدیل به پلاک شخصی» تأکید می‌کنند، در حالیکه بعضی جیپ‌ها با پلاک تاریخی یا استان عرضه می‌شوند. پیش از خرید حتماً باید وضعیت سند و امکان انتقال رسمی آن بررسی شود، چون خودروهای بدون مدارک کامل دردسرهای اداری زیادی دارند.

نظرات شما

ثبت نظر
تصویر توضیحی

جدیدترین مقالات

مقالات مرتبط

مطالبی که شاید برایتان جالب باشد.

اشتراک‌گذاری صفحه

این صفحه را با دوستانتان به اشتراک بگذارید