تاریخ رادیو و تلویزیون در گیلان

رادیو و تلویزیون در گیلان، فراتر از یک رسانه، بخشی از خاطرات جمعی و هویت فرهنگی مردم این سرزمین هستند؛ از نخستین صداهایی که در خانه‌های گیلانی طنین‌انداز شدند تا تصویرهایی که فرهنگ، هنر و زندگی مردم این خطه را به نمایش گذاشتند.

اما این رسانه‌ها چگونه شکل گرفتند و چه مسیری را برای رسیدن به جایگاه امروزی خود پیمودند؟ در ادامه، با روایت شکل‌گیری و تحولات رادیو و تلویزیون گیلان، بیشتر آشنا می‌شویم.

آغاز فعالیت رادیو رشت و محل استقرار آن

رادیو رشت در سال ۱۳۳۴ با فرستنده‌ای به قدرت ۷۵ وات، در ساختمان اداره پست و تلگراف فعالیت خود را آغاز کرد. به دلیل توان پایین فرستنده، صدای رادیو تنها در بخش محدودی از شهر شنیده می‌شد و روزانه فقط یک ساعت برنامه شامل اخبار استان و مطالب محلی پخش می‌کرد.

در آغاز، برنامه‌ها از طبقه دوم گاراژ رودباری اجرا و موسیقی‌ها با استفاده از دو دستگاه ضبط صوت و یک میکروفن ثبت می‌شدند. سپس در سال ۱۳۳۷ یا اوایل ۱۳۳۸، محل فعالیت رادیو به ساختمانی در خیابان تختی، روبه‌روی یک ساختمان دوطبقه، انتقال یافت و در طبقه دوم آن، استودیوی کوچکی برای ضبط موسیقی راه‌اندازی شد.

نخستین چهره‌های تاثیرگذار رادیو در گیلان

نخستین مدیر رادیو رشت سرتیپ‌پور بود و محتشمی نخستین گوینده‌ای بود که صدایش به گوش شنوندگان رسید. پس از کناره‌گیری آقای سرتیپ‌پور، آقای امیرهادی کشفی به ریاست رادیو رشت منصوب شد.

با پیگیری ایشان، قدرت فرستنده ابتدا از ۷۵ به ۱۶۰ وات و سپس به یک کیلووات افزایش یافت و آنتن رادیو از اداره پست و تلگراف به منطقه آزادگان رشت منتقل شد.

از نخستین هنرمندان بخش نمایش، آقای دودکار بود که هفته‌ای ۱۰ دقیقه برنامه اجرا می‌کرد. همچنین آقایان انام‌الله نوری، مستوفی، رکن الدین نژند، پرویز جوادی و خانم نوری‌زاده و خانم عبدالحمید از دیگر گویندگان آن دوره بودند.

در سال ۱۳۳۷ یا اوایل ۱۳۳۸، آقای کشفی به محل دیگری منتقل شدند و آقای سرمدی مدیریت اداره انتشارات رادیو را بر عهده گرفتند. پس از ایشان، آقای مؤمن‌پور، شاعر و از چهره‌های فرهنگی گیلان، به این سمت منصوب شد.

تنوع برنامه‌های رادیو رشت در گذر زمان

برنامه‌های رادیو رشت در سال ۱۳۳۹ از صبح تا ساعت ۱۱ شب پخش می‌شد و بخش‌هایی مانند: نمایشنامه، موسیقی، برنامه خردسالان، نوجوانان و روستا را در بر می‌گرفت. یکی از برنامه‌های شاخص آن دوره، «دهقان» بود که با اجرای احمد چهره‌سا، روزانه به مدت ۳۰ دقیقه پخش می‌شد و مخاطبان بسیاری از میان کشاورزان گیلانی داشت.

موسیقی سنتی نیز از برنامه‌های محبوب رادیو بود که هنرمندانی همچون: هادی طاهباز، ناصر مسعودی، بهمن پرشاد، اکبر بلندبخش، خانم میرزاده، خانم عبدالحمیدی، فریدون نوزاد و نادر گلچین در تولید آن مشارکت داشتند. همچنین در سال ۱۳۵۳، مجموعاً ۱۴ برنامه با موضوعات مناسبتی، به‌صورت زنده و تولیدی تهیه و پخش می‌شد.

توسعه تلویزیون و صداوسیمای مرکز گیلان

فرستنده تلویزیونی گیلان در سال ۱۳۵۰ با توان ۲ کیلووات، توسط مهندسان فرانسوی در ایستگاه زیباکنار، واقع در ۲ کیلومتری دهستان زیباکنار در بخش لشت‌نشا، راه‌اندازی شد و پخش برنامه‌های شبکه اول سیما را آغاز کرد.

در ابتدا، بخش‌هایی از استان‌های مازندران و گلستان نیز تحت پوشش این فرستنده بودند؛ اما بعدها با راه‌اندازی فرستنده‌های مستقل، این مناطق از پوشش مرکز گیلان خارج شدند. آنتن تلویزیونی زیباکنار با ارتفاع ۳۲۳ متر، توان فرستندگی ۲۰ کیلووات و تشعشع ۲۸۰۰ کیلووات، امکان انتقال صدا و تصویر به شهرها و روستاهای استان را فراهم می‌کرد. در سال ۱۳۵۱ نیز فرستنده شبکه دوم سیما با قدرت ۲ کیلووات به بهره‌برداری رسید.

در سال ۱۳۷۷، شبکه چهار، شبکه استانی باران و شبکه خبر با قدرت ۱۰ کیلووات و روی باند UHF، در کانال‌های ۳۴ و ۲۸ ایستگاه زیباکنار نصب و افتتاح شدند. شبکه تلویزیونی استانی در آن دوره روزانه ۱۰ ساعت برنامه پخش می‌کرد.

☔ گیل تایم مروج تاریخ، فرهنگ و هنر گیلان.