پرویز صیاد

چهره‌ای که با یک شخصیت روستایی ساده‌دل او را به یاد می‌آوریم، بیش از نیم قرن به هنر نمایشی ایران خدمت کرده است. پرویز صیاد، از اولین افراد مشهور تاریخ سینما و تلویزیون ایران، با استفاده از زبان طنز اجتماعی آثاری ماندگار به جای گذاشت.
گیله زن
گیله زن
انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۰۷
0
نظر
بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۸/۰۷
اشتراک گذاری
پرویز صیاد
انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۰۷
0
نظر
بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۸/۰۷
فهرست مطالب

گاهی نام یک شخصیت‌ خیالی چنان با نام سازنده‌اش عجین می‌شوند که تشخیص این دو برای مخاطبان مشکل می‌گردد. پرویز صیاد چنین سرنوشتی دارد و اکثر ایرانیان او را با شخصیت «صمدآقا» در مجموعه فیلم‌های سینمایی «صمد»، به کارگردانی خود او، می‌شناسند.

جوانی پرویز صیاد
جوانی پرویز صیاد

کارنامه‌ هنر پرویز صیاد، به شکلی متضاد، شامل آثار مردم‌پسند و آثاری تامل‌برانگیز و مورد تحسین منتقدان است که او را به چهره‌ای محبوب در میان هر دو گروه تبدیل کرد.

کودکی، تحصیل و اولین گام‌ها در ادبیات

پرویز صیاد، بازیگر، کارگردان، نمایشنامه‌نویس، نویسنده، مترجم و شاعر، در 1 فروردین 1318 در شهر لاهیجان به دنیا آمد. او از اواخر نوجوانی نوشتن داستان، نمایشنامه و سرودن شعر را آغاز کرد و آثاری را چاپ نمود.

کودکی پرویز صیاد
کودکی پرویز صیاد

اما مسیر تحصیلی‌اش با تصویری که از او داریم متفاوت است: او در رشته اقتصاد در دانشگاه تهران تحصیل کرد، رشته‌ای که بعدها در تولید و سرمایه‌گذاری آثار سینمایی به کارش آمد.

آغاز اولین آثار نمایشی

کار حرفه‌ای پرویز صیاد از تئاتر شروع شد. او پیش از آنکه جلوی دوربین بروید، بازیگر تئاتر بود و نمایش‌های زیادی را بازی و نویسندگی کرد.

اولین تجربه سینمایی او در سال 1338 و با نوشتن فیلمنامه «‌می‌میرم برای پول» به کارگردانی مهدی رئیس‌فیروز شروع شد. اما آغاز محبوبیت مردمی او با نقش‌آفرینی در سریال «امیر ارسلان نامدار» در سال 1346 رقم خورد.

پرویز صیاد و رضا عرفان در فیلم صمد و فولادزره دیو 1352
پرویز صیاد و رضا عرفان در فیلم صمد و فولادزره دیو 1352

او سال بعد در سریال «سرکار استوار» به کارگردانی پرویز کاردان در نقش صمد، جوانی ساده‌دل اما زیرک روستایی، ایفای نقش کرد. شخصیت صمد و تکیه‌کلام‌های او به سرعت در میان مردم محبوب شد و این موفقیت ایده ساخت فیلمی سینمایی از این شخصیت را در سر او انداخت.

صمدآقا، شخصیتی که از تلویزیون به سینما آمد

محبوبیت شخصیت صمد به جایی رسید که پرویز صیاد در سال 1349، اولین اثر از مجموعه فیلم‌های صمد به نام «صمد و قالیچه حضرت سلیمان» را نوشت و به روی پرده سینما برد.

پرویز صیاد و علی زاهدی در فیلم صمد به شهر می‌رود 1358
پرویز صیاد و علی زاهدی در فیلم صمد به شهر می‌رود 1358

این مجموعه فیلم، مردمی‌ترین و پرفروش‌ترین آثار سینمایی پرویز صیاد هستند که با زبانی طنز، وضعیت اجتماعی و سیاسی آن دوره را نقد می‌کنند. او علاوه بر فیلم‌های سینمایی، سه مجموعه تلویزیونی با محوریت همین شخصیت ساخت که در تلویزیون ملی ایران به نمایش درآمد.

سریال دایی جان ناپلئون و نقش او در سینمای موج نو ایران

در سال 1355، سریال محبوب و ماندگار «دایی جان ناپلئون» براساس کتابی با همین نام به قلم ایرج پزشکزاد و کارگردانی ناصر تقوایی از تلویزیون ملی ایران پخش شد که پرویز صیاد نقش «اسدالله میرزا» را در آن بازی می‌کرد. کارگردانی درخشان و فهرست سنگین بازیگران باعث شد سریال دایی جان ناپلئون به مرجعی در سریال‌های طنز تلویزیونی ایران تبدیل شود.

پرویز صیاد غلامحسین نقشینه پرویز فنی زاده در دایی جان ناپلئون
پرویز صیاد، غلامحسین نقشینه و پرویز فنی‌زاده در دایی جان ناپلئون

اما وجه کمتر شناخته‌شده زندگی پرویز صیاد، نقش او در سینمای موج نو ایران بود. او یکی از موسسان «کانون سینمای پیشرو» بود و از سود حاصل از فیلم‌های تجاری‌اش برای تامین بودجه آثار سینماگران جوان استفاده می‌کرد.

پرویز صیاد در کانون سینمای پیشرو
پرویز صیاد، داریوش مهرجویی، هژیر داریوش، مسعود کیمیایی، نعمت حقیقی، اسفندیار منفردزاده و بهروز وثوقی در جلسه «کانون سینمای پیشرو»

دو اثر مهمی که از گروه سینمای نو و با تهیه‌کنندگی صیاد به جا ماند، فیلم‌های «طبیعت بی‌جان» از سهراب شهید ثالث و «دایره مینا» از داریوش مهرجویی هستند.

او همچنین سینما تئاتر کوچک تهران را تاسیس کرد که پس از رفتن او از ایران، این مجموعه از اختیار او خارج شد.

انقلاب ایران و سال‌های دوری از وطن

انقلاب 1357 دقیقا در زمانی اتفاق افتاد که پرویز صیاد برای مذاکره ساخت یک فیلم به آلمان رفته بود. با وقوع انقلاب، ناچارا از بازگشت به وطن بازماند و مستقیما به آمریکا سفر کرد. او در حالی که در انتظار رسیدن خانواده‌اش به آمریکا بود، اقدام به دریافت دکترای خود از دانشگاه شهری نیویورک نمود.

پرویز صیاد در پشت صحنه فیلم سرحد
پرویز صیاد در پشت صحنه فیلم سرحد

اولین فعالیت حرفه‌ای او در تبعید، ساخت فیلم «فرستاده» در سال 1361 بود که در جشنواره فیلم برلین و لندن به نمایش درآمد و جایزه هیئت داوران را از جشنواره لوکارنو دریافت کرد.

فهرست آثار پرویز صیاد

پرویز صیاد هنرمندی چند وجهی به شمار می‌رود که در تولید آثار نمایشی زیر نقش داشته است:

برخی از فیلم‌های سینمایی

  • مجموعه فیلم‌های صمد (1349-1366) – بازیگر، کارگردان، نویسنده و تهیه کننده
  • مسلخ (1353) – بازیگر، نویسنده و تهیه کننده
  • مظفر (1353) – بازیگر، نویسنده و تهیه کننده
  • در غربت (1354) – بازیگر و تهیه کننده
  • زنبورک (1354) – بازیگر و تهیه کننده
  • در امتداد شب (1356) – کارگردان و نویسنده
  • بن بست (1357) – کارگردان
  • فرستاده (1361) – بازیگر و کارگردان
  • سرحد (1365) – بازیگر و کارگردان
  • سنگسار ثریا م (1386) – بازیگر

آثار تلویزیونی

  • سرکار استوار (1346) – بازیگر، نویسنده
  • اختاپوس (1350) – بازیگر، کارگردان و نویسنده و تهیه کننده
  • امیر ارسلان نامدار (1353) – بازیگر و تهیه کننده
  • اسرار جنگ دره جنی (1353) – بازیگر
  • آدم به آدم (1353) – بازیگر، کارگردان، نویسنده و تهیه کننده
  • کاف شو (1353) – بازیگر، کارگردان و نویسنده
  • ماجراهای صمد (1354) – بازیگر، کارگردان، نویسنده
  • دایی جان ناپلئون (1355) – بازیگر

تئاتر

  • پهلوان اکبر می‌میرد
  • سریدار
  • شاه عباس (1346)
  • شهادت بر مصیب حلاج، جشن هنر شیراز (1348)
  • عبدالله خفیف (1344)
  • مرد پاره دوز (1346)
  • مردی که مرده بود و خود نمی‌دانست (1348) – بازیگر و نویسنده
  • مسلم ابن عقیل، جشن هنر شیراز (1349)

نویسندگی و ترجمه در تبعید

صیاد در طول سال‌های تبعید، چند کتاب نوشت و ترجمه کرد.

پرویز صیاد و حمیده خیرآبادی در فیلم موزیکال حسن کچل 1349
پرویز صیاد و حمیده خیرآبادی در فیلم موزیکال حسن کچل 1349

از جمله کتاب‌هایی که با قلم او (در سال‌های قبل و بعد از تبعید) منتشر شده می‌توان به آثار زیر اشاره کرد:

  • یادبود جوانی یک زن (1344)
  • مستاجر (1345)
  • تعزیه حُر (1350)
  • مردی که مرده بود و خود نمی‌دانست (1348)
  • خر (1361)
  • نیزار
  • راه دشوار سینمای در تبعید (1374)
  • شیرین عبادی و جایزه صلحش (1383)

ترجمه

  • پیش از ناشنائی (1380) – کار مشترک با بهرام بیضایی
  • نمایشنامه سریدار
  • ماشین نویسها و ببر

زندگی شخصی

پرویز صیاد در پیش از انقلاب، با همسرش پروین ازدواج کرد و دو فرزند به نام‌های مریم و بنفشه دارد.

پرویز صیاد، همسر و دخترش
پرویز صیاد، همسر و دخترش

بنفشه صیاد دارای مدرک فوق‌لیسانس هنرهای زیبا است.

میراث هنری پرویز صیاد

با گذشت سال‌ها، مجموعه سینمایی صمد یکی از خاطره‌‌انگیز‌ترین آثار برای ایرانیان است و تغییر نسل تفاوتی در محبوبیت این مجموعه ایجاد نکرده است. پرویز صیاد در آثارش ثابت کرد که طنز تنها برای خنداندن مردم نیست و می‎‌تواند بهترین زبان برای نقد اجتماعی و سیاسی جامعه باشد.

پرویز صیاد اکنون در شهر لس‌آنجلس آمریکا سکونت دارد و مشغول نوشتن خاطراتش است.

پرویز صیاد در گفتگو با مجله سینمایی «ستاره سينما» (دهه ۱۳۵۰): «طنز و کمدی اگر فقط برای خنداندن باشد، زود فراموش می‌شود. طنز واقعی آن است که پشت خنده‌اش، تلخی یک واقعیت اجتماعی یا سیاسی نهفته باشد تا مخاطب را به فکر وادارد.»
سوالات متداول
پرویز صیاد تهیه‌کنندگی کدام آثار سینمایی را بر عهده داشت؟

پرویز صیاد آثار زیر را تهیه‌کنندگی کرده است:

  • غزل (1355)
  • دایره مینا (1357)
  • طبیعت بی جان (1358)
  • فریاد دهکده (1363)
پرویز صیاد نویسنده کدام آثار تلویزیونی و سینمایی ایران بوده است؟

برخلاف اکثر آثار پرویز صیاد که در آن نقش بازیگر، نویسنده و کارگردان را بر عهده می‌گیرد، در دو فیلم گوهر شب چراغ (1376) و می‌میرم برای پول (1338) تنها نویسندگی فیلمنامه را بر عهده داشت.

 

فیلم کمتر دیده‌شده‌ پرویز صیاد در ایران کدام است؟

فیلم «بن بست» در سال 1356 و در ابتدای شکل‌گیری انقلاب ایران ساخته شد و فرصت اکران در ایران را نیافت. این فیلم در جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو به نمایش درآمد و جایزه بهترین بازیگر زن را برای مری آپیک به ارمغان آورد. فیلم بن بست پس از انقلاب برای مدت کوتاهی در سینماهای ایران نمایش داده شد.

تحصیل در رشته اقتصاد چه تاثیری بر کارنامه هنری پرویز صیاد گذاشت؟

او برخلاف بسیاری از هنرمندان، درآمد خود را صرف سرمایه‌گذاری در آثار هنری خود و دیگران کرد. این علم در تاسیس و مدیریت «سینما تئاتر کوچک تهران» نیز موثر بود.

نظرات شما

ثبت نظر
تصویر توضیحی

نام آوران گیلان

مقالات مرتبط

مطالبی که شاید برایتان جالب باشد.

اشتراک‌گذاری صفحه

این صفحه را با دوستانتان به اشتراک بگذارید