کیومرث صابری فومنی

صابری پیش از هر چیز یک معلم بود و طنز نیز برایش کلاس درسی بود که در آن خشم را به پرسش و نقد را به دیالوگ تبدیل می‌کرد.
گیله مرد
گیله مرد
انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۲۵
1
نظر
بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۸/۲۵
اشتراک گذاری
کیومرث صابری فومنی
انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۲۵
1
نظر
بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۸/۲۵
فهرست مطالب

کیومرث صابری نویسنده، طنزنویس و معلم

نام صابر فومنی در فضای فرهنگی ایران، یادآور دو مسیر متفاوت اما مکمل: طنز مسئولانه و مسیر شعر متعهدانه است! وی را بیشتر با «گل‌آقا» می‌شناسند؛ اما پیش از آن لقب، او معلمی بود که در تظاهرات دانشجویی سال ۱۳۴۰ چنان باتوم خورد که گردنش آسیب دید و بعدها با نام مستعار «گردن‌شکسته فومنی» شعر طنز سیاسی به روزنامه توفیق فرستاد.

کیومرث صابری فومنی (گل‌آقا) طنزپرداز بزرگ گیلانی
کیومرث صابری فومنی (گل‌آقا) طنزپرداز بزرگ گیلانی

همین جزئیات کمتر شنیده‌ شده نشان می‌دهد گل‌آقا قبل از رسیدن به تیراژ صد هزار نسخه‌ای، مسیری پر از رنج و تجربه را طی کرده بود.

زادگاه و ریشه‌ها (از صومعه سرا تا فومن)

نام شناسنامه‌ای او «محمد» بود؛ اما پدرش نام «کیومرث» را برگزید. هفتم شهریور ۱۳۲۰ در صومعه‌سرا به دنیا آمد و در یک سالگی پدرش را که کارمند وزارت اقتصاد بود، از دست داد.

کیومرث صابری فومنی در دوران تحصیل
کیومرث صابری فومنی در دوران تحصیل، نفر وسط نشسته

مادرش «سیده‌ربابه» از سادات تُرک و از معدود زنان باسواد شهر بود که مکتب خانه داشت و قرآن درس می‌داد. کیومرث از ۱۴ سالگی شعر می‌سرود و جالب اینکه تمام نُه شعر نخستش یا عنوان «یتیم» داشتند یا دربارهٔ یتیم بودند.

نوجوانی و ازدواج (مسیری از خیاطی تا دانشگاه)

کار کردن را با خیاطی و تعمیرگاه دوچرخه برادرش شروع کرد. سپس با اصرار مادر، در ۱۶ سالگی وارد دانشسرای کشاورزی ساری شد و در ۱۸ سالگی معلم دبستانی در «کسما» از توابع صومعه‌سرا شد. این پیشینهٔ معلمی هرگز رهایش نکرد؛ بعدها نیز طنز را نه برای خندیدن صرف، بلکه به‌مثابه ابزاری آموزشی و آگاهی‌بخش به کار گرفت.

تحریریه مجله توفیق 1342، کیومرث صابری فومنی
تحریریه مجله توفیق 1342، ردیف وسط نفر سوم از راست

در سال ۱۳۴۰ در رشتهٔ علوم سیاسی دانشگاه تهران پذیرفته شد و همان سال اول به‌خاطر تظاهرات دانشجویی دستگیر شد. در سال 1345 با عطیه اقدام دوست ازدواج کرد و حاصل آن، یک دختر و یک پسر بود که متاسفانه پسرش را در حادثه‌ای تلخ از دست داد.

کیومرث صابری فومنی و دخترش پوپک صابری فومنی
کیومرث صابری فومنی و دخترش پوپک صابری فومنی

دخترش پوپک صابری فومنی طنزنویس است و سال‌ها در مجلات گل‌آقا با نام مستعار «گلنسا» می‌نوشت.

دستاوردها و میراث ماندگار!

صابری در سال 1369 هفته نامه طنز «گل‌آقا» را بنیان گذاشت؛ نشریه‌ای که به گفته وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طنز را با رعایت مرزهای اخلاقی وارد جریان رسانه‌ای کشور کرد.

او شخصیت‌هایی چون: ممصادق (صدای محرومان) و شاغلام (نماینده مردم) را خلق کرد تا میان مردم و حاکمیت، دیالوگی موثر برقرار کند.

کیومرث صابری فومنی و جمعی از اعضای نشریه گل‌آقا
کیومرث صابری فومنی و جمعی از اعضای نشریه گل‌آقا

میراث او امروز با برگزاری سالانه جشنواره ملی طنز «طنز پهلو» در فومن زنده نگه داشته می‌شود. همچنین جوایز متعددی در نمایشگاه‌های مطبوعاتی دهه 70 کسب کرده است.

زنده در یادها و الهام‌بخش نسل‌ها

کیومرث صابری فومنی در 11 اردیبهشت 1383 بر اثر سرطان خون درگذشت. اما نام و لقبش «گل آقا» نه‌تنها زنده است، بلکه به یک رویداد سالانه (جشنواره ملی طنز) تبدیل شده است!

کیومرث صابری فومنی و پرویز شاپور، طنزپردازان بزرگ ایران
کیومرث صابری فومنی و پرویز شاپور، طنزپردازان بزرگ ایران

بزرگداشت زادروزش نیز در شهریور ۱۴۰۵ با حضور طنزپردازان و مسئولان فرهنگی در فومن برگزار شد.

تصاویر جلد مجله گل آقا

صفحه نخست مجله گل‌آقا در تیر ماه سال 1371

مجله گل‌ آقا چاپ مهر سال 1371

مجله گل آقا درباره گرانی سال 1369

نقل قول آیدین آغداشلو: «آن‌گونه زیست که عرف» و در باور عمومی «حرف حساب را جواب نیست!» همچنان پاسخ نهایی شاغلام به منتقدان است.»
سوالات متداول
ستون "دو کلمه حرف حساب" صابری اولین بار کجا و چه زمانی منتشر شد؟

۲۳ دی ۱۳۶۳ در روزنامه اطلاعات، پیش از آنکه هفته‌نامهٔ گل‌آقا وجود داشته باشد. صابری در همان اولین شماره، بیانیه کوتاهی درباره ماهیت ستون نوشت و آن را در صفحه اول روزنامه چاپ کرد.

محتوای "دو کلمه حرف حساب" نقد چه چیزی از جامعه بود؟

نقد عملکرد دستگاه‌ها و مشکلات جامعه بود. همشهری آن را ستونی کوتاه با محتوای انتقادی از دستگاه‌های دولتی و مشکلات موجود جامعه توصیف کرده که پای طنز را به عملکرد مسئولان باز کرده است.

نام‌های مستعاری که با آنها برای مجله توفیق مطلب می‌نوشت، چه بودند؟

از سال 1345 با مجله توفیق شروع به همکاری کرد و با نام‌های مستعاری چون: گردن شکسته فومنی، میرزا گل، لوده، ریش سفید، مش رجب و عبدالفانوس مطلب طنز می‌نوشت.

شاغلام، آبدارچی معروف گل‌آقا، چه شخصیتی داشت؟

دارای ظاهری مظلوم و سبیلی از بناگوش دررفته که چای دبش دیشلمه می‌آورد؛ در واقع نماینده قشر آسیب‌پذیر و عامی بود که با زبان بدون تحلیل و خودمانی، سیاست‌های داخلی و خارجی را زیر سوال می‌برد و همیشه توی خال می‌زد!

آیا گل‌آقا فقط یک هفته نامه بود؟

خیر؛ مؤسسهٔ گل‌آقا ماهنامه، سالنامه و هفته‌نامهٔ کودکانهٔ «بچه‌ها…گل‌آقا» را نیز منتشر می‌کرد.

نظرات شما
  • بهناز

    روحشون شاد..🥀🕯 من یکی از طرفداران و خریداران مجله ی گل آقا بودم. بهترین و بهترین و بهترین طنز زمان خودش بود. حییییییییییف که ادامه پیدا نکرد و دخترش نتونست و تعلطیل شد. از یه تیم فوق العاده برخوردار بود. میتونم بگم محشر بود هیچکس نتونست جاشو پرکنه. حیف شد…!!!!!😔🤦‍♀️

  • ثبت نظر
    تصویر توضیحی

    مقالات مرتبط

    مطالبی که شاید برایتان جالب باشد.

    اشتراک‌گذاری صفحه

    این صفحه را با دوستانتان به اشتراک بگذارید