زادگاه و خانواده هنگامه اخوان
هنگامه اخوان ۳۱ خرداد ۱۳۳۴ در روستای کلاشم پایین شهرستان صومعه سرا که در آن زمان از توابع شهرستان فومن بود، زاده شد. نام اصلی او «عشرت اخوان» است.
هنگامه اخوان کوچک‌ترین فرزند خانواده بود. گفته میشود پدر، مادر و برادر او نیز از صدای خوشی برخوردار بودند؛ اما در میان اعضای خانواده، تنها هنگامه آوازخوانی را به‌صورت حرفه‌ای دنبال کرد و به‌عنوان خواننده‌ای شناخته‌شده به جامعه موسیقی ایران معرفی شد. علاقه پدرش به موسیقی و آشنایی او با آوازهای قدیمی، نقش مهمی در شکل‌گیری علاقه هنگامه به خوانندگی داشت.
از صدای پدر تا علاقه به قمرالملوک وزیری
علاقه هنگامه اخوان به آواز از دوران کودکی شکل گرفت. حدود ۱۰ سال داشت که یادگیری آواز دشتی را نزد پدرش آغاز کرد. پدرش به موسیقی علاقه داشت و او را با آوازهای قمرالملوک وزیری، از چهره‌های تأثیرگذار تاریخ موسیقی ایران، آشنا کرد.
آشنایی با صدای قمر تنها یک علاقه گذرا نبود؛ این تجربه بعدها در انتخاب مسیر هنری هنگامه اخوان نیز تأثیر گذاشت. او به شیوه آوازخوانی و ظرافت‌های اجرایی این خواننده توجه داشت و در ادامه فعالیت حرفه‌ای خود، بازخوانی آثار قدیمی را به یکی از بخش‌های مهم کارنامه‌اش تبدیل کرد.
از فومن تا تهران: هنگامه اخوان چگونه شاگرد ادیب خوانساری شد؟
هنگامه اخوان پس از پایان دوره ابتدایی برای دیدن خواهرش به تهران رفت. علاقه او به خوانندگی و موسیقی باعث شد در این شهر بماند و یادگیری آواز را جدی‌تر دنبال کند. او در آزمون‌های خوانندگی رادیو شرکت کرد و برای تقویت دانش موسیقایی خود به آموزش تخصصی روی آورد.
ادیب خوانساری، خواننده نامدار موسیقی کلاسیک ایرانی، مهم‌ترین استاد آواز هنگامه اخوان بود. او نزد این استاد، اصول آواز و ردیف موسیقی ایرانی را آموخت و توانست آموخته‌های دوران کودکی را با دانش حرفه‌ای پیوند دهد.
آشنایی با ادیب خوانساری نقطه عطفی در زندگی هنری اخوان به شمار می‌رود. آموزش نزد استادی آشنا با سنت آواز ایرانی، به او کمک کرد تا ضمن شناخت دقیق‌تر شیوه‌های اجرایی موسیقی کلاسیک، صدای خود را در مسیری حرفه‌ای پرورش دهد.
همکاری با محمدرضا لطفی و گروه شیدا: آغاز فعالیت حرفه‌ای
هنگامه اخوان از سال ۱۳۵۴ فعالیت رادیویی خود را آغاز کرد. او در این دوره با بازخوانی آثار قدیمی و همکاری با گروه‌های موسیقی، به‌تدریج در میان علاقه‌مندان آواز ایرانی شناخته شد.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه او، همکاری با محمدرضا لطفی و گروه شیدا بود. این گروه با توجه به موسیقی کلاسیک ایرانی و بازآفرینی آثار قدیمی فعالیت می‌کرد و اجرای آواز و تصنیف در کنار نوازندگان آن، فرصت مناسبی برای نمایش توانایی‌های آوازی اخوان فراهم آورد.
ویدئو تصنیف مرغ سحر با صدای بانو هنگامه اخوان
تصنیف «موسم گل» از اجراهای شناخته‌شده او در همکاری با محمدرضا لطفی و بیژن کامکار است. صدای اخوان در این اثر، در کنار تار لطفی و تنبک کامکار، نمونه‌ای از پیوند آواز زنانه با سنت تصنیف‌خوانی ایرانی به شمار می‌رود.
همکاری با گروه‌های شیدا و عارف و حضور در برنامه «گل‌های تازه» نیز از بخش‌های مهم فعالیت حرفه‌ای او بود. این اجراها در حفظ و معرفی دوباره بخشی از میراث موسیقی ایرانی نقش داشتند و نام هنگامه اخوان را در کنار چهره‌های اثرگذار این جریان قرار دادند.
معروف‌ترین آهنگ‌ها و اجراهای هنگامه اخوان
بخشی از شهرت هنگامه اخوان به اجرای تصنیف‌های قدیمی و همکاری او با آهنگسازان و نوازندگان برجسته موسیقی ایرانی بازمی‌گردد. از آثار شناخته‌شده‌ای که با صدای او اجرا شده‌اند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- موسم گل
- مرغ سحر
- باز آمدم
- عاشقی محنت بسیار کشید
- فروردین
این آثار تنها بخش کوچکی از اجراهای او هستند.
دلیل بازخوانی آثار قمرالملوک وزیری
علاقه هنگامه اخوان به قمرالملوک وزیری از کودکی و با آشنایی از طریق پدرش شکل گرفت. او بعدها شماری از تصنیف‌های قدیمی، از جمله آثار مرتضی نی‌داوود را که پیش‌تر با صدای قمر اجرا شده بودند، بازخوانی کرد. این اجراها با همراهی محمدرضا لطفی به معرفی دوباره آثار ارزشمند موسیقی ایرانی کمک کردند.
فعالیت‌های هنگامه اخوان پس از انقلاب
پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، فعالیت رادیویی هنگامه اخوان با محدودیت‌هایی روبه‌رو شد؛ با این حال، او مسیر هنری خود را از طریق آموزش آواز و اجرای برنامه‌های ویژه بانوان ادامه داد. در سال ۱۳۶۳، به همکاری با صداوسیما دعوت شد و به‌عنوان کارشناس آرشیو در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی فعالیت کرد. او همچنین از سال ۱۳۶۶ تا ۱۳۷۰ در این مرکز به آموزش آواز پرداخت و پس از آن، تدریس به بانوان را در کلاس‌های خصوصی ادامه داد.
هنگامه اخوان در سال ۱۳۷۰ گروه موسیقی بانوان «بهار» را تأسیس کرد و سرپرستی آن را بر عهده گرفت. این گروه در سال‌های مختلف در تهران و شهرستان‌ها کنسرت‌هایی برگزار کرد و زمینه‌ای برای ادامه فعالیت اجرایی اخوان در حوزه موسیقی سنتی ایران فراهم آورد.
اجرای هنگامه اخوان در سیدنی: بازگشت به صحنه پس از ۲۳ سال
یکی از رویدادهای مهم زندگی هنری هنگامه اخوان، اجرای او در سیدنی استرالیا در آذرماه ۱۳۸۱ بود. رادیو فردا در گزارشی درباره این اجرا، آن را بازگشت اخوان به صحنه پس از ۲۳ سال دوری توصیف کرد. این تعبیر به وقفه طولانی در اجراهای عمومی او اشاره داشت؛ هرچند هنگامه اخوان در این سالها با آموزش آواز و برگزاری کنسرت‌های ویژه بانوان به فعالیت هنری خود ادامه داده بود.
اجرای سیدنی فرصتی برای حضور دوباره او در برابر مخاطبان خارج از ایران بود و بار دیگر توجه‌ها را به صدای او و جایگاهش در موسیقی سنتی ایران جلب کرد.
فعالیت‌های آموزشی هنگامه اخوان و تقدیر در جشنواره موسیقی فجر
آموزش آواز یکی از بخش‌های مهم فعالیت حرفه‌ای هنگامه اخوان بوده است. او در کنار اجراهای خود، تجربه و دانش موسیقایی‌اش را به هنرجویان منتقل کرده و در مسیر آموزش آواز ایرانی فعالیت داشته است.
توجه به این جنبه از کارنامه او در چهلمین جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر نیز دیده شد. در ۲۴ بهمن ۱۴۰۳، برنامه‌های روز دوم جشنواره به پاس تلاش‌های هنگامه اخوان در تعلیم و تدریس آواز و ارتقای هنر خوانندگی به او تقدیم شد.
جایگاه هنگامه اخوان در موسیقی سنتی ایران و فرهنگ گیلان
هنگامه اخوان از خوانندگانی است که مسیر هنری خود را بر پایه آموزش موسیقی ایرانی، اجرای تصنیف‌های کلاسیک و توجه به میراث آواز بنا کرده است. همکاری با محمدرضا لطفی و گروه شیدا، بازخوانی آثار مرتبط با قمرالملوک وزیری و اجرای قطعاتی مانند «مرغ سحر» از بخش‌های مهم کارنامه او هستند.
در کنار این فعالیت‌ها، آموزش آواز نیز در شناخته‌شدن او اهمیت دارد. جایگاه یک هنرمند تنها به آثار اجراشده محدود نمی‌شود؛ تجربه‌ای که به هنرجویان منتقل می‌کند و نقشی که در حفظ سنت‌های موسیقایی دارد نیز بخشی از میراث هنری اوست.
برای گیلان، زندگی هنگامه اخوان از این جهت اهمیت دارد که مسیر یک هنرمند برخاسته از فومن را از محیط خانوادگی و آموزش‌های آغازین تا حضور در جریان موسیقی سنتی ایران نشان می‌دهد. شناخت زندگی و آثار او فرصتی برای توجه بیشتر به چهره‌های هنری این استان و سهم آن‌ها در فرهنگ موسیقایی کشور است.
سلام، باتوجه به اصالت گیلانی بودن حضرتعالی که ما و همه گیلانی‌ها نیز به آن میبالیم در راستای رشد آواز برای بانوان گیلان و سایر دوستداران آواز در این خطه هنرپرور چه کاری انجام داده اید ؟؟؟؟ متشکرم، بدرود