نوشیدنی اصلی مردم ایران قهوه بود و به همین دلیل هنوز هم به چایخانهها، قهوه خانه میگویند.
آب و هوای شمال ایران برای کشت چای مناسب بود که اولین انتخاب کاشف السلطنه برای کاشت چای، زمینهای مناطق لاهیجان و تنکابن بود.
او یک دیپلمات بود و برای جلوگیری از خروج سرمایه و وابستگی به چای خارجی، وارد این صنعت شد.
او نخستین شهردار تهران، نویسندهای حاذق و از مشروطه خواهان دوران قاجار بود.
پروفایل شما بهروزرسانی شد.
اشتراک گذاری صفحه
پدر چای ایران
حاج محمد میرزا قاجار قوانلو، ملقب به کاشف السلطنه، در اول فروردین 1244 هجری شمسی در شهرستان تربت حیدریه به دنیا آمد. او فرزند ارشد اسدالله میرزا نایب الایاله بود که نسبش به خاندان قاجار میرسید. اکنون مزار وی در موزه تاریخ چای لاهیجان آرام گرفته است.
شغل اصلی او و دلیل ورودش به صنعت چای
کاشف السلطنه دیپلماتی کارکشته در زمان خودش بود؛ در سن 16 سالگی وارد وزارت امور خارجه شد و بهعنوان دبیر دوم به سفارت ایران در فرانسه اعزام گردید و در حین ماموریتش در دانشگاه سوربن نیز حقوق خواند. پس از بازگشت به ایران، به سمت ژنرال کنسول ایران در هند منصوب شد.
دلیل ورودش به صنعت چای، دغدغه اقتصادی بود. سالانه مبلغ هنگفتی صرف واردات چای از هند میشد و او معتقد بود که با وجود زمینهای زراعی و حاصلخیز و کشت داخلی، میتوان از خروج سرمایه جلوگیری کرد.
نوشیدنی مردم ایران پیش از ورود چای
قبل از رواج پیدا کردن چای، نوشیدنی اصلی مردم ایران قهوه بود. این عادت از دوران صفویه با رواج قهوه خانهها آغاز شد و تا دوره قاجار ادامه یافت. جالب اینکه ایرانیها هنوز هم به چایخانه “قهوه خانه” میگویند که یادگاری از همان دوران است. چای تا قبل از آن بیشتر بهعنوان یک داروی گیاهی در کتابهای طب سنتی شناخته میشد.
چگونگی آوردن چای به ایران
کاشف السلطنه در دوران ماموریتش در هند، در مورد صنعت چای مطالعه و تحقیق کرد. از مطالعات فراوان این را متوجه شد که آب و هوای شمال ایران شباهت زیادی به مزارع چای هند دارد.
با وجود مشکلات زیاد، توانست مقداری تخم چای به همراه چهار هزار گلدان چای، قهوه، دارچین، فلفل، میخک، هل، ریشه زردچوبه، انبه، گنه گنه و زنجبیل را تهیه و به ایران بیاورد.
پس از بررسی و تلاشهای زیاد و همچنین کارشکنیها در طی دوران کاریش، بالاخره توانست در زمان رضاخان با در دست داشتن امتیاز چای، کشت و تولید چای را در شهرهای گیلان، بهویژه لاهیجان توسعه دهد و نخستین باغهای چای را در این مناطق تاسیس کند.
امروزه لاهیجان در استان گیلان بهعنوان مرکز کشت چای ایران شناخته میشود و آرامگاه او در این شهر به موزه چای تبدیل شده است.
زندگی شخصی و پایان کار کاشف السلطنه
با وجود ابهامات زیاد در مورد مرگ کاشف السلطنه، او در 31 فروردین سال 1308 بر اثر تصادف کشته شد. طبق وصیتش، پیکر او را در تپههای چای لاهیجان به خاک سپردند. با وجود تلاشهای زیاد، ثمره زحماتش را در زمینه توسعه صنعت چای ایران نتوانست ببیند، اما امروز به حق او را «پدر چای ایران» مینامند.